تحریک الکتریکی مغز tDCS

1. تحریک الکتریکی مغز tDCS چیست؟

تحریک جدار جمجمه ای با جریان مستقیم (tDCS)، نوعی درمان غیر تهاجمی است که طی آن جریان مستقیم بسیار ضعیفی (1 تا 3 میلی آمپر) را بر پوست سر وارد می کنند . از آنجا که جریان مستقیم با تکانه های گسسته، به قطبی سازی و نه تحریک می پردازد ، فعالیت آن مستقیما به شلیک پتانسیل عمل در نورون های قشر نمی انجامد . بررسی های اولیه بر روی نمونه های حیوانی نشانگر تغییر فعالیت قشر مخ در اثر گذر جریان الکتریکی به صورت کاهش یا افزایش تحریک پذیری ، بسته به شرایط جریان الکتریکی عبور داده شده میباشد . این اثرات با تغییر در میزان ساخت پروتئین ها و سطوح درون سلولی AMP حلقوی و کلسیم، تا مدتی پا بر جا می مانند اما عموما برگشت پذیر و فاقد عوارض در عملکرد و ساختار سلول ها می باشند . همچنین این شکل جریان مستقیم (DC) تحریک الکتریکی، وجه مشخصه این روش از ابزارهایی است که از جریان های متناوب (AC) استفاده می کنند و تحریک تکانه گسسته ایجاد می کنند، مانند CES، ECT، VNS و DBS . البته در tDCS بر خلاف روش هایی مانند rTMS (تحریک جدارجمجمه ای با امواج الکترومغناطیسی) ، تحریک انجام شده در حد ایجاد پتانسیل عمل پاسخ ( برای مثال انقباض عضلانی ) نمی باشد . بلکه تغییرات صورت پذیرفته در جهت اصلاح ساختار و عملکرد نورون ها در جهت مطلوب و مد نظر (نورومدولاسیون) هدایت می گردد، از اینرو برخی پژوهشگران عبارت " قطبی سازی جریان مستقیم جدار جمجمه ای" را ترجیح می دهند، و این دو عبارت در ادبیات امروز معادل یکدیگرند. ابزار کوچک آن قابل حمل بوده و معمولا با باطری های DC در دسترس کار می کند.

2. tDCS درمغز چگونه کار می کند؟

اینکه دقیقا در مغز و در حین tDCS چه می گذرد نا مشخص مانده است. به هر حال، آزمایشات بر روی حیوانات ، انسان و حتی شواهد ثبت شده مستقیم از نورون های موارد آزمایش شده، یک توضیح کلی را پیش رو می گذارد. آند (منفی) مکانی است که الکترون ها وارد مغز می شوند. کاتد (مثبت) جایی است که الکتریسیته از مغز خارج می شود . بنابراین، یک بار منفی در زیر کاتد تحریک کننده، زمانی که الکترون ها برای داخل شدن به الکترود تحریک کننده تجمع می کنند، ایجاد می شود (مانند مسافرانی که منتظر سوار شدن به مترو هستند و در پشت در ازدحام کرده اند). یک کاتد کوچک تر می تواند بار کانونی تری را به ناحیه مورد نظر در مغز برساند واین زمانی است که بار بیشتری در درب خروجی تجمع کرده است. بنابراین، می توان اندازه ی ناحیه ای از مغز، که تحت تاثیر قرار می گیرد را، به وسیله تغییر اندازه الکترود کاتدی و یا با تغییر اندازه یا محل الکترود آندی، شکل داد یا کنترل کرد (نیچه و همکاران، 2007) . اثرات رفتاری آنچه در زیر کاتد تحریک کننده اتفاق می افتد، الزاما با آن روشنی که انتظار داریم نیست. در بیشتر مطالعات، ناحیه ای که زیر آند قرار گرفته است تحریک و ناحیه ای که زیر کاتد قرار دارد مهار می شود. برای مثال، تحریک نواحی مختلف قشر حرکتی، باعث ایجاد چنین اثرات رفتاری می شود. این روش به عنوان درمان سکته به کار گرفته می شود. به هر حال، مغز بسیار پیچیده است. مطالعاتی وجود دارد که نشان می دهد، نواحی مغزی زیر آند، از نظر رفتاری مهار می شوند. در یک مطالعه، محققان نهفتگی پاسخ فراخوان شده دیداری را آزمایش کردند: 10 دقیقه tDCS آندی، باعث کاهش دامنه پتانسیل تحریک شده بصری شد، در حالی که 10 دقیقه tDCS کاتدی کاتدی، باعث افزایش این دامنه برای چندین دقیقه در پی تحریک شد. (آکورنرو و همکاران، 2007). بنابر این در این مطالعه، مهار رفتاری زیر آند، و برانگیختگی یا تحریک، زیر کاتد داشتیم. به نظر می رسد که نواحی مختلف مغزی با مورفولوژی، لایه بندی و ساخت سلولی متفاوت، می توانند پاسخی متفاوت به تحریک جریان مستقیم از خود نشان دهند. سر انسان یک هادی ضعیف الکتریسیته است. به علاوه، حداقل 50 درصد جریان در بافت های پیرامونی از دست می رود. به همین خاطر است که می توان از الکتریسیته بسیار کمتری، در زمانی که از جمجمه میگذرد و به طول مستقیم نورون ها را لمس می کند، استفاده کرد (مانند DBS یا TMS که در آن ها میدان مغناطیسی از جمجمه عبور داده می شود). منطق علمی tDCS، عبور جریان الکتریکی از داخل مغز با استفاده از قرار دادن الکترودهای مثبت و منفی روی جمجمه است. بر این اساس می توان پیش بینی کرد که متغیرهای مهم برای دستیابی به اثرات دلخواه شامل موارد ذیل می شوند. 1- شدت جریان: طبیعی است که هر چه میزان جریان الکتریکی بالاتر باشد اثرات بیشتری مورد انتظار خواهد بود. جریان از الکترود آنود (قطب منفی ) به الکترود کاتد (قطب مثبت) برقرار میگردد. 2- شکل و اندازه الکترود: می توان گفت مهم تر از شدت جریان، چگالی جریان گذر کرده از مغز می باشد. چگالی یا تراکم جریان در واقع معرف میزان جریان عبوری از هر سانتی متر مربع است. در اکثر مطالعات، تراکم 0،029 تا 0،08 میلی آمپر در هر سانتی متر مربع مورد استفاده قرار می گیرد . بر این اساس شکل و اندازه الکترود، شاخصی تعیین کننده خواهد بود. در عموم مطالعات به چاپ رسیده از الکترودهای 25 الی 35 سانتی متر مربعی استفاده شده است. برای برقراری اتصال مناسب بین دو الکترود و جمجمه از خیس کردن الکترود با آب معمولی یا محلول NaCl (غلظت 15 الی 140 میلی مول) یا کرم های مخصوص استفاده می گردد. البته چند شرکت تولید کننده، الکترودهایی بدون نیاز به مواد اضافی جهت اتصال به جمجمه معرفی نموده اند. 3- محل قرارگیری الکترود: با توجه به اندازه به کار رفته و اصول فنی tDCS نمی توان دقت مکانی زیادی از آن انتظار داشت. اما تاثیر گذاری منطقه ای، در حد قشر حرکتی راست یا چپ و یا قشر پره فرونتال راست یا چپ امکان پذیر است. پژوهش ها نشان می دهد الکترود آند منجر به افزایش و الکترود کاتد منجر به کاهش فعالیت نواحی سطحی قشر مخ می گردد. بر این اساس می توان گفت در به کار گیری tDCS در واقع یک ناحیه در قشر مخ تحریک و یک ناحیه مهار می گردد. 4- طول برقراری جریان: بدیهی است که با افزایش طول دوره جریان و یا شدت جریان می توان انتظار اثرات بیشتری را در tDCS انتظار داشت. اما با توجه به گسترش دامنه نواحی تحت تاثیر در اثر افزایش شدت جریان و تحریک شدن نورون های لایه های زیرین و ایجاد اثرات غیر قابل کنترل و ارزیابی، ترجیح داده می شود برای افزایش اثر ، طول دوره آن افزایش یابد. در برقراری جریان با tDCS درحد چند ثانیه اثرات ایجاد شده بلافاصله بعد از قطع جریان از بین می روند. در کاربرد tDCS درحدود 10 دقیقه (عموم مطالعات از بازده حدود 9 الی 13 دقیقه استفاده می کنند) اثرات ایجاد شده تا حدود یک ساعت باقی می ماند.

3. tDCS در مقایسه با ECT

در tDCS جریان های کوچک برای بیش از 20 تا 30 دقیقه به کار گرفته می شوند. این جریان ها ثابتند ومغز فرصت دارد که خود را با این جریان ملایم تطبیق دهد. به عکس، در شوک درمانی (ECT) یک جریان کوتاه، قدرتمند و دوسویه که به طور مرسوم، شکل موجی دارد و آنرا شبیه به جریان متناوب می سازد، استفاده می شود. مغز نمی تواند خود را با تحریک در ECT تطبیق دهد و حمله تشنجی ایجاد می شود. کل مقدار الکتریسیته ای که در هر جلسه از ECT استفاده می شود در مقایسه با یک جلسه tDCS آنچنان هم متفاوت نیست. مشخص است که مغز، بسته به نوع تحریک به کار گرفته شده و همچنین دامنه های زمانی بسیار متفاوت در هر نوع از کاربرد تحریک به صورتی متفاوت واکنش نشان می دهد. موارد کاربرد tDCSدر درمان افسردگی (معادل یک دوره 6 هفته ای مصرف فلوکستین)، میگرن ، درد ناشی از صدمات تروماتیک نخاع و فیبرومیالژیا، سکته های مغزی، آفازی، ولع مصرف (مواد، الکل، سیگار و غذا)، پارکینسون، وزوزگوش و آلزایمر، با موفقیت به کار رفته است. همچنین شواهد بسیاری اثربخشی tDCS را بر بهبود توانمندی های شناختی مانند حافظه، یادگیری، توجه، برنامه ریزی و . . . تأیید میکنند.
 

3. چرا پارند؟

هفت دليل براي انتخاب پارند به عنوان مركز ارائه دهنده خدمات تكنولوژيك

1.برگزاری دوره های آموزشی: برگزاری دوره های آموزشی و ارائه مدرک از دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی به همراه امتیاز باز آموزی

2.مرجع آموزش متخصصان: اكثر كساني كه در ايران از نوروفيدبك استفاده مي‌كنند توسط متخصصان مركز پارند آموزش داده شده‌اند.

3.پشتوانه تجربي بالا: برخي از درمانگران مرکز پارند از اولين كساني هستند كه نوروفيدبك را در ايران به عنوان يك روش درماني بكار برده‌اند.

4.استفاده از آخرين دستاوردهاي علمي جهان: مركز پارند از طريق همكاريهاي بين المللي خود توانسته است آخرين روشهاي اثبات شده علمي را گرد هم آورد. استفاده همزمان از نوروفيدبك و بيوفيدبك و تلفيق درمان با آموزشهاي خاص مغز بخشي از اين دستاوردهاست.

5.ارزيابي جامع و دقيق: استفاده از مصاحبه تشخيصي دقيق، مشاهده رفتاري، آزمونهاي روانشناختي كامپيوتري و منحصر به فرد، بررسي مغز از طريق QEEG و ERP يكي ديگر از وجوه تمايز مركز پارند از ساير مراكز ديگر است.

6.بهبود چند جانبه:متخصصان مركز پارند معتقدند كه درمان موثر و يا ارتقا توانمنديهاي فردي نيازمند استفاده از روشهاي مختلف به صورت همزمان است و براي موفقيت در اين راه بايد روشهاي مختلف (نوروفيدبك، بيوفيدبك، آموزش مغز، بازي درماني، پارياد و ...) را با هم تركيب نمود.

7.منصفانه بودن هزينه ها: با توجه به حرفه‌اي بودن تيم درمان و روشهاي درماني-ارتقايي منحصر به فرد، هزينه‌هاي خدمات ارائه شده توسط مركز پارند بسيار منصفانه است.  

4. در کارگاه تحریک الکتریکی مغز tDCS چه چیز یاد میگیریم؟

لازم به ذکر است که تحریک جدار جمجمه ای با جریان مستقیم (tDCS)، نوعی درمان غیر تهاجمی است که طی آن جریان مستقیم بسیار ضعیفی ( 1 تا 3 میلی آمپر ) را بر پوست سر وارد می کنند . از آنجا که جریان مستقیم با تکانه های گسسته، به قطبی سازی و نه تحریک می پردازد ، فعالیت آن مستقیما به شلیک پتانسیل عمل در نورون های قشر نمی انجامد. شواهد علمی موجود بر تاثیر این روش درمانی به عنوان درمان مکمل در توانبخشی بیماران سکته مغزی و مشکلات روانشناختی از جمله افسردگی و .. اشاره دارد.
  • مقدمه ای بر tDCS (تعریف ، اهداف ، تاریخچه و سیر پیشرفت ، مفروضات و منطق زیربنایی نحوه عملکرد ، اخلاق و ایمنی)
  • انواع روشهاي چسباندن الکترودها (پدها)؛ چگونگی کارکرد tDCS؛ تحریک آندي و کاتودي؛ اجراي یک جلسه درمانی با tDCS
  • کاربردهاي  tDCSدر اختلالات مختلف، توانبخشی شناختی و افزایش عملکرد شناختی افراد عادي
  • QEEG guided tDCS4.  براساس یافته هاي نقشه مغزیtDCS ارائه

5. کارگاه های tDCS که به تازگی در مرکز پارند برگزار شده اند؟

کارگاه آموزشی تحریک الکتریکی مغز tDCS تاریخ 28 تیر در شیراز
کارگاه آموزشی تحریک الکتریکی مغز tDCS تاریخ 9 خرداد

6.  شرکت کنندگان در کارگاه tDCS چه کسانی هستند؟

در لینک زیر میتوانی اسامی افرادی که در دوره ها مختلف کارگاه tDCS شرکت کرده اند را مشاهده کنید.

شرکت کنندگان

مرکز پارند

پارند به عنوان اولین مرکز تخصصی توانمندسازی انسان، فعالیت خود را از سال 1389 آغاز کرده است. زمینه اصلی فعالیت های این مرکز، نوروساینس و کاربردهای تخصصی و عام آن به ویژه با محوریت توانمندسازی انسان می باشد. پارند با تکیه بر متخصصان با تجربه و با تخصص های گوناگون روانشناسی، مهندسی پزشکی و نوروساینس، سعی دارد در تولید و بکارگیری دانش، خدمات و فناوریهای مبتنی بر نوروساینس پیشگام بوده و خدمات خود را با قیمت مناسب و کیفیت بهینه در اختیار گروه‍های سنی و علمی مختلف قرار دهد.

تماس باما

  • واحد آموزش: تهران، جردن(بلوار آفریقا)، نبش خیابان ناصری، پلاک 2، طبقه چهارم
  • تلفن: 88776400
  • واحد درمان و نوروسایکوتراپی:تهران، سهرودی شمالی ، خیابان خرمشهر ، پلاک 34 ، طبقه اول
  • تلفن: 88524024
  • ایمیل:info@paarand.org
  • Hotline: 647-507-1376

بالا
We use cookies to improve our website. By continuing to use this website, you are giving consent to cookies being used. More details…